Wat is het FODMAP dieet?

 

Het FODMAP-dieet is een wetenschappelijk bewezen dieet dat kan helpen bij het verminderen van  darmklachten, zoals een opgeblazen gevoel, winderigheid, buikpijn, diarree of obstipatie, vooral bij mensen met Prikkelbaar Darm Syndroom (PDS) Het dieet is gebaseerd op het beperken van bepaalde koolhydraten (en het goed vervangen ervan!) die moeilijk verteerbaar zijn. Deze koolhydraten heten FODMAPs en worden niet goed opgenomen in de dunne darm en trekken extra water aan in de darm waardoor je klachten krijgt als dunne ontlasting of krampen. Deze FODMAPs  komen onafgebroken in de dikke darm terecht. Dikke darmbacteriën fermenteren vervolgens de FODMAP’s waarbij veel gassen vrijkomen en gasvorming in de darmen veroorzaken. Op deze manier ontstaan klachten als krampen, een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping. Door de slechte darmwerking kan dit ook leiden tot vermoeidheid, een onderschat probleem bij darmklachten.

Het dieet wordt vaak toegepast bij mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) en kan helpen om klachten aanzienlijk te verminderen.

 

Veel mensen denken dat het FODMAP-dieet hetzelfde is als een glutenvrij dieet, maar dat klopt niet.
FODMAP’s zijn koolhydraten die klachten kunnen geven bij PDS. Eén van die groepen, de fructanen, komt voor in granen zoals tarwe, rogge, gerst en kamut.

Gluten zijn echter eiwitten en vormen alleen een probleem voor mensen met coeliakie of glutensensitiviteit.

Het FODMAP arm dieet richt zich op het vermijden en vervangen van bepaalde koolhydraten, niet op gluten (een eiwit). Je vermijdt (bepaalde hoeveelheden van) tarwe, rogge en gerst vanwege de fructanen, niet per se vanwege de gluten. Glutenvrije producten zijn niet automatisch FODMAP-arm  (check altijd de ingrediënten!) In het glutenvrij dieet worden dus alle gluten vermeden, in het FODMAP dieet is dat niet het geval. Je mag tot bepaalde hoeveelheden glutenbevattende producten. 

 

Waar staat FODMAP voor?

De afkorting FODMAP staat voor:

  • Fermenteerbare

  • Oligosachariden (zoals fructanen in bv. tarwe, uien, knoflook en galactanen in bijvoorbeeld bonen)

  • Disachariden (lactose in melk en zuivel)

  • Monosachariden (fructose in overmaat, zoals bijvoorbeeld in appels, honing)

  • And

  • Polyolen (zoetstoffen of suikervervangers zoals sorbitol en mannitol (bijvoorbeeld peren, bloemkool en kauwgom)

 

Niet iedereen is gevoelig voor alle Fodmaps en ook de gevoeligheid per Fodmap groep kan verschillen. 

 

Waarom geven FODMAPs darmklachten?

Niet iedereen is gevoelig voor FODMAP’s. Alleen mensen die last hebben van maag- en darmklachten reageren hier gevoelig op. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen met het prikkelbare darmsyndroom (PDS) of een chronische darmontstekingsziekte, zoals de ziekte van Crohn.

Waarom FODMAP’s bij de ene persoon wél klachten geven en bij de andere niet, heeft te maken met verschillende factoren. Als je gevoelig reageert op FODMAP’s, kan dat komen doordat:

  • er een tekort is aan bepaalde enzymen in de dunne darm, waardoor FODMAP’s niet goed worden opgenomen;

  • je darmwand gevoeliger is dan normaal. Je ervaart daardoor sneller ongemak of pijn — dit wordt ook wel viscerale hypersensitiviteit genoemd;

  • er bacteriën uit de dikke darm in je dunne darm aanwezig zijn, waardoor FODMAP’s al daar worden afgebroken in plaats van in de dikke darm. Omdat de dunne darm veel smaller is, kan dit snel leiden tot een opgeblazen gevoel, buikpijn en vele andere klachten.

Het is heel normaal dat jouw klachten anders zijn dan die van iemand anders die gevoelig is voor FODMAP’s. Dit komt door verschillen in hoe gevoelig je darmen zijn én door de samenstelling en diversiteit van je darmbacteriën.

 

Waar zitten FODMAPs in?

Fodmaps zitten in heel veel voedingsmiddelen die dagelijks gegeten worden. Denk maar eens aan brood, melk of fruit zoals appels. Het doel van het FODMAP-dieet is om de hoeveelheid van deze moeilijk verteerbare koolhydraten te verminderen (en te vervangen door andere producten). Een kleine inname van FODMAP’s is meestal geen probleem en veroorzaakt doorgaans geen klachten. Daarom gaat het dieet niet om volledig vermijden, maar om het beperken van FODMAP-rijke producten. Vandaar dat men ook spreekt van een FODMAP-beperkt dieet.

Klachten worden soms niet veroorzaakt door één soort FODMAPgroep afzonderlijk, maar door de verschillende FODMAP’s die je in je voeding binnenkrijgt. Daarom is het belangrijk om bij het aanpassen van het voedingspatroon altijd naar het totaal aan FODMAP’s  te kijken om zo een goed beeld te krijgen waar jouw lichaam nou precies op reageert.

 

Hoe ziet het FODMAP dieet er uit?

Het dieet bestaat uit 3 fasen:

  • Eliminatiefase – je laat tijdelijk FODMAPrijke producten weg uit je voeding en vervangt deze door toegestane producten
  • Herintroductiefase – je test stap voor stap de verschillende FODMAP groepen en komt er achter op welke je reageert
  • Persoonlijke fase – je weet wat je kunt eten zonder klachten. Gekeken wordt naar jouw persoonlijke tolerantieniveau van de FODMAPs

 

Vind je FODMAP te heftig? Ik neem altijd je voeding onder de loep zodat we ons op eventuele bepaalde triggers kunnen richten, de zogenaamde Light Versie!

 

FODMAP Diëtist Vlissingen - Voor persoonlijke begeleiding door geheel Zeeland